 Przydatne e-booki |
Powyżej prezentujemy ofertę Złotych Myśli.
Oferta obejmuje ebooki (także w wersji drukowanej oraz audio). Ebooki
przeznaczone są do czytania na ekranie monitora i możesz je mieć tuż po
zamówieniu i opłaceniu. Zapraszamy...
|
Wysokość oprocentowania wielu kredytów, zwłaszcza długoterminowych, uzależniona jest od stóp oznaczonych "tajemniczymi" skrótami, takimi jak: WIBOR, LIBOR lub EURIBOR. Co one oznaczają i jak są ustalane?
W przypadku kredytów krótkoterminowych oraz o zmiennym oprocentowaniu banki określają często wysokość odsetek na podstawie stóp rynkowych. W przeciwieństwie do stóp banku centralnego, kształtowane są one przez popyt i podaż na pieniądz na rynku depozytów międzybankowych. Trafiają tam środki banków posiadających zasoby gotówki większe od wymaganych rezerw obowiązkowych. Trzymanie tych pieniędzy we własnej kasie nie daje im żadnych korzyści. Dlatego lepiej ulokować je w emitowanych przez skarb państwa bonach, zdeponować w baku centralnym lub pożyczyć innemu bankowi. Ta druga transakcja zawierana jest właśnie na rynku międzybankowym. Pożyczkobiorcą jest bank, który zwykle potrzebuje środków na poprawę swojej płynności. Obie strony bezpośrednio, zwykle drogą elektroniczną negocjują warunki transakcji, w tym wysokość odsetek.
Nie ma więc żadnego oficjalnego rejestru tych transakcji, który mógłby informować o zmianach stóp procentowych. Dlatego opracowywane są indeksy rynków lokat międzybankowych, czyli podawane codziennie wskaźniki, dające pojęcie o aktualnym poziomie oprocentowania W Polsce są to WIBOR (Warsaw Interbank Offered Rate) - stopa procentowa po jakiej banki są skłonne udzielać pożyczki innym bankom oraz WIBID (Warsaw Interbank Bid Rate) stawka jaką gotowe są zapłacić za oddanie środków do ich użytku.
Obie stopy ustalane są na fixingu organizowanym przez Polskie Stowarzyszenie Dealerów Bankowych - Forex Polska. Udział w nim mogą brać wszystkie banki pełniące funkcję dealerów rynku pieniężnego, czyli dopuszczonych do zawierania transakcji z bankiem centralnym - Narodowym Bankiem Polskim. W 2005 roku status taki posiada 13 instytucji. Stopy są obliczane w każdy dzień roboczy o godzinie 11.00, jako średnia arytmetyczna stóp zgłoszonych przez uczestników fixingu, po odrzuceniu dwóch najwyższych i dwóch najwyższych wielkości. Jeśli jednak podano mniej niż 8 stawek, odrzucane są tylko dwie skrajne. W ciągu 15 minut od publikacji indeksów ustalonych podczas fixingu biorące w nim udział banki zobowiązane są do zawierania transakcji z innymi jego uczestnikami według stawek nie gorszych od zgłoszonych tego dnia. Rozwiązanie to ma dyscyplinować uczestników systemu i zapobiec próbom manipulacji stawkami.
WIBID i WIBOR są obliczane dla środków lokowanych na:
- jeden dzień roboczy overnight (O/N) - lokata otwierana w dniu zawarcia transakcji
- jeden dzień roboczy tomorrow/next (T/N) - lokata otwierana w pierwszym dniu roboczym po zawarciu transakcji
- jeden tydzień (SW)
- jeden miesiąc (1M)
- trzy miesiące (3M)
- sześć miesięcy (6M)
- dziewięć miesięcy (9M)
- rok (12M)
Niezależnie od okresu jakiego dotyczą, stopy WIBID i WIBOR podawane są w stosunku rocznym. Stanowią one nie tylko punkt odniesienia w transakcjach banków z klientami, ale informują także o cenie pieniądza. Między innymi w oparciu o stopę WIBOR 6M wyznaczane jest co pół roku oprocentowanie detalicznych obligacji trzyletnich.
System ustalania stawek referencyjnych informujących o koszcie pieniądza na rynku bankowym funkcjonuje w Polsce od czternastu lat. Pierwszy fixing odbył się w 1991 roku. Początkowo ustalano stawki jedynie raz w tygodniu, dla depozytów długoterminowych. Wyznaczanie stawek WIBID i WIBOR codziennie rozpoczęło się w 1993 roku. Od tego czasu zwiększyła się liczba ustalanych stawek. Zmieniała się również liczba banków uczestniczących w fixingu. Jego obsługą techniczną zajmuje się do dziś agencja informacyjna Reuters, która publikuje codziennie oficjalne stawki referencyjne.
WIBID i WIBOR są indeksami krótkoterminowych stóp procentowych krajowego rynku lokat międzybankowych, tak jak TIBOR w Japonii, czy SIBOR w Singapurze. Istnieją jeszcze międzynarodowe stawki referencyjne, na podstawie których banki, biura maklerskie i inwestorzy działający na różnych rynkach szacują koszty pożyczania pieniądza. Najpowszechniej stosowaną, a zarazem najstarszym indeksem krótkoterminowych stóp procentowych na światowych rynkach pieniężnych jest LIBOR (London Interbank Offer Bank), referencyjna stawka na londyńskim rynku lokat międzybankowych, będących jednym z najważniejszych światowych centrów finansowych. Ustala się tam stopy nie tylko dla brytyjskiego funta, ale także dla ośmiu zagranicznych walut, w których depozyty przyjmują miejscowe banki. Pieniądze, które lokowane mogą być poza macierzystym krajem finansiści nazywają eurowalutami. W Polsce mogą zetknąć się z nimi nawet zwykli obywatele, gdy tylko zdecydują się na zaciągnięcie kredytu w zagranicznej walucie. Zwykle jego oprocentowanie ustalane jest na podstawie indeksów stóp procentowych z londyńskiego rynku międzybankowego.
Jako pierwszą wprowadzono w 1957 roku stawkę referencyjną dla amerykańskiego dolara. W latach 60-tych i 70-tych pojawiły się kolejne: dla brytyjskiego funta, niemieckiej marki i francuskiego franka, zastąpione później przez euro, japońskiego jena, franka szwajcarskiego oraz dolarów australijskiego i kanadyjskiego. Niespełna dwa lata temu pojawiły się dwie następne waluty: dolar nowozelandzki i duńska korona.
Ustalanie stóp procentowych odbywa się każdego roboczego dnia na fixingach, których organizatorem jest Brytyjskie Stowarzyszenie Bankierów, zrzeszające w przybliżeniu 250 instytucji finansowych działających na terytorium Wielkiej Brytanii. Jednak większość z nich, blisko trzy czwarte, pochodzi z zagranicy. Techniczną stroną, czyli zbieraniem stawek zgłaszanych przez uczestniczące w fixingach banki i obliczaniem stóp referencyjnych zajmuje się serwis informacyjny Moneyline Telerate. Publikowanych jest 15 stawek:
- jednodniowa, lokata otwierana w dniu zawarcia transakcji
- jednodniowa, lokota otwierana dwa dni robocze po zawarciu transakcji
- tygodniowa
- dwutygodniowa
- oraz dwanaście stawek obejmujących okresy od miesiąca do 12 miesięcy
Wszystkie stopy ogłaszane są o godzinie 11.30 czasu londyńskiego.
Wprowadzenie w 1999 roku nowej wspólnej waluty europejskiej euro spowodowało, że banki na starym kontynencie stworzyły nową referencyjną stopę procentową dla rynku międzybankowego - EURIBOR (Euro Interbank Offered Rate). Fixing odbywa się w Brukseli. Jego organizatorem są Europejska Federacja Bankowa (FBE), skupiającą ponad 4 i pół tysiąca banków z 26 krajów europejskich, także spoza Unii Europejskiej, oraz Stowarzyszenie Dealerów Bankowych ACI. Udział w nim biorą natomiast banki przeprowadzające najwięcej transakcji na rynkach strefy euro.
Ich lista ustalana jest na zasadzie kryteriów państwowych. Każdy z krajów strefy euro reprezentowany jest przez co najmniej jeden bank. Poza tym, do uczestniczenia w fixingu może zostać zaproszonych do czterech banków z pozostałych krajów Unii Europejskiej oraz do sześciu międzynarodowych. Zbieraniem informacji o stawkach i dokonywaniem obliczeń zajmuje się, tak jak w Londynie serwis Moneyline Telerate. Stopy referencyjne ogłaszane są każdego dnia, gdy działa europejski system elektronicznych rozliczeń międzybankowych TARGET o godzinie 11.00. W przeciwieństwie do WIBOR-u i LIBOR-u nie oblicza się stawek dla lokat jednodniowych. Stopy EURIBOR odnoszą się do depozytów na dłuższe terminy (1,2,3 tygodnie, 1-12 miesięcy).
Stawka EURIBOR zastąpiła krajowe stopy referencyjne w państwach, które przystąpiły do strefy euro. Zaprzestano między innymi obliczania FIBOR, indeksu kosztów pieniądza na niemieckim rynku międzybankowym i francuskiego PIBOR-u.
Źródło: Wojciech Majerkiewicz - www.nbportal.pl;
